Tra cứu từ: đại việt sử ký toàn thư quyển thủ

[Trang 1]

Tách câu và Phiên âm

大越史記續編序 . [1a*1*1]
Đại Việt sử kí tục biên tự.
國之有史尙矣 . [1a*2*1]
Quốc chi hữu sử thượng hĩ.
我越歷代史記先正黎文休潘孚先作之於前吳士連武瓊述之於後 . [1a*2*7]
Ngã Việt, lịch đại sử kí tiên chính Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên tác chi ư tiền, Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh thuật chi ư hậu.
其間事蹟之詳畧政治之得失莫不悉備於記载之中 . [1a*4*8]
Kì gian sự tích chi tường lược, chính trị chi đắc thất, mạc bất tất bị ư kí tải chi trung.
但未行鋟梓更手傳筆因循抄録不䏻無陶陰帝乕之疑 . [1a*6*3]
Đãn vị hành tẩm tử, cánh thủ truyền bút, nhân tuần sao lục, bất năng vô đào âm đế hổ chi nghi.
迨至 . [1a*7*12]
Đãi chí ...

Trang: 1a

Dịch Quốc Ngữ

Nước có sử đã từ lâu. Nước Việt ta, sử ký các đời do các tiên hiền Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên làm ra trước, Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh soạn tiếp sau. Trong đó sự tích rõ hay lược, chính trị hay hoặc dở, không điều gì không ghi chép đủ. Nhưng vì chưa khắc in, qua tay viết lại, theo nhau biên chép, không thể không có chỗ đáng ngờ 'đào-âm, đế-hổ' [Chú giải].

Kịp đến

[Trang 2]

Tách câu và Phiên âm
我朝玄宗穆皇帝臨御之𥘉頼弘祖陽王興建治平造就𭓇問命宰臣范公著等參考𦾔史有如史記外紀本紀全書本紀實録並依前史名例又參究編述自國朝荘宗裕皇帝至 . [1b11] ngã triều Huyền Tông Mục Hoàng Đế lâm ngự chi sơ, lại Hoằng Tổ Dương Vương hưng kiến trị bình, tạo tựu học vấn, mệnh tể thần Phạm Công Trứ đẳng tham khảo cựu sử, hữu như Sử kí ngoại kỉ, Bản kỉ toàn thư, Bản kỉ thực lục, tịnh y tiền sử danh lệ, hựu tham cứu biên thuật tự Quốc triều Trang Tông Dụ Hoàng Đế chí ...	Trang: 1b
Dịch Quốc Ngữ triều ta, Huyền Tông Mục Hoàng Đế khi mới lên ngôi, nhờ có Hoằng Tổ Dương Vương [Trịnh Tạc] dấy nghiệp trị bình, tạo nền học vấn, sai tể thần là bọn Phạm Công Trứ kham khảo sử cũ như Sử ký ngoại kỷ, Bản kỷ toàn thư, Bản kỷ thực lục, đều y theo danh lệ của các sử trước, lại tham sét biên soạn từ quốc triều Trang Tông Dụ Hoàng Đế đến

[Trang 3]

Tách câu và Phiên âm

神宗渊皇帝增入國史命曰本紀續編付諸刊刻十纔五六 . [2a*1*1]
Thần Tông Uyên Hoàng Đế tăng nhập quốc sử, mệnh viết: bBn kỉ tục biên, phó chư san khắc, thập tài ngũ lục.
第事未告竣猶藏於秘閣 . [2a*2*10]
Đệ sự vị cáo thuân, do tàng ư Bí các.
求䏻繼其志而述其事纂其要而集其成盖必有待於今日矣 . [2a*3*7]
Cầu năng kế kì chí nhi thuật kì sự, toản kì yếu nhi tập kì thành, cái tất hữu đãi ư kim nhật hĩ.
欽帷皇上陛下理會道源緝熙敬學寔頼大元帥綂國政上聖父師盛功仁明 . [2a*5*5]
Khâm duy: Hoàng thượng bệ hạ, lí hội đạo nguyên, tập hi kính học, thực lại Đại nguyên soái thống quốc chính thượng thánh phụ sư thịnh công nhân minh ...

Trang: 2a

Dịch Quốc Ngữ

Thần Tông Uyên Hoàng Đế [1533 - 1662] để thêm vào quốc sử, đặt tên là Bản kỷ tục biên, giao cho khắc in, mười phần mới được chừng năm, sáu. Nhưng công việc chưa xong, sách còn cất giữ ở Bí các. Mong nối chí người xưa, thuật lại việc trước, tóm gọn điều cốt yếu, tập hợp cho hoàn thành, tất còn phải đợi đến ngày nay.

Kính nghĩ: Hoàng thượng bệ hạ [Chú giải] hiểu thấu nguồn đạo, kính học nối sáng, thực là nhờ Đại nguyên suý thống quốc chính thượng thánh phụ sư thịnh công nhân minh

[Trang 4]

Tách câu và Phiên âm
威德定王整頓乾坤綱維治教專委欽差節制各處水歩諸營兼掌政權太尉晉國公鄭柄賛㐮治化振作文風深帷史記之中明是非而公好惡森乎華衮斧鉞之榮嚴寔為萬世衡鑑 . [2b11] uy đức Định Vương chỉnh đốn càn khôn, cương duy trị giáo, chuyên uỷ Khâm sai tiết chế các xứ thuỷ bộ chư dinh, kiêm Chưởng chính quyền thái uý Tấn quốc Công Trịnh Bính, tán tương trị hoá, chấn tác văn phong, thâm duy sử kí chi trung, minh thị phi nhi công hiếu ố, sâm hồ hoa cổn phủ việt chi vinh nghiêm, thực vi vạn thế hành giám. 乃於事幾之暇特命臣等訂考𦾔史訛者正之純者録之 . [2b65] Nãi ư sự cơ chi hạ, đặc mệnh thần đẳng đính khảo cựu sử, ngoa giả chính chi, thuần giả lục chi.	Trang: 2b
Dịch Quốc Ngữ uy đức Định Vương [Trịnh Căn] chỉnh đốn càn khôn, xếp đặt trị giáo, riêng uỷ thác cho Khâm sai tiết chế các xứ thuỷ bộ chư doanh, kiêm Chưởng chính quyền thái uý Tấn quốc công Trịnh Bính giúp đỡ chính trị giáo hoá, chấn hưng phong tục văn minh, nghĩ sâu sắc rằng những điều ghi chép trong sử tỏ rõ phải trái, công bằng yêu ghét, vinh hơn hoa cổn [Chú giải], nghiêm hơn búa rìu, thực là cái cân, cái gương của muôn đời. Bèn nhân lúc công việc nhàn rỗi, sai bọn thần khảo đính sử cũ, chỗ nào sai thì sửa lại, chỗ nào đúng thì chép lấy.

[Trang 5]

Tách câu và Phiên âm

其世次凣例年表一如前所著述 . [3a*1*1]
Kì thế thứ, phàm lệ, niên biểu, nhất như tiền sở trước thuật.
又蓃獵𦾔跡參諸野史類編自玄宗穆皇帝景治之𥘉年至嘉宗羙皇帝德元之二年凣十有三載事實亦命曰本紀續編 . [3a*2*1]
Hựu sưu liệp cựu tích, tham chư dã sử, loại biên tự Huyền Tông Mục Hoàng Đế Cảnh Trị chi sơ niên, chí Gia Tông Mĩ Hoàng Đế Đức Nguyên chi nhị niên, phàm thập hữu tam tải sự thực, diệc mệnh viết Bản kỉ tục biên.
書成上進御覽遂命工刊刻頒布天下使徔前 . [3a*5*11]
Thư thành, thượng tiến ngự lãm, toại mệnh công san khắc, ban bố thiên hạ, sử tòng tiền ...

Trang: 3a

Dịch Quốc Ngữ

Về thế thứ, phàm lệ, niên biểu, hết thảy đều theo như thời trước đã trước thuật. Lại sưu tầm sự tích cũ, tham khảo các dã sử, loại biên từ Huyền Tông Mục Hoàng Đế niên hiệu Cảnh Trị năm đầu [1663] đến Gia Tông Mỹ Hoàng Đế năm Đức Nguyên thứ 2 [1675] tất cả sự thực trong 13 năm, cũng gọi là bản kỷ tục biên.

Sách làm xong, dâng lên ngự lãm, bèn sai thợ khắc in, ban bố trong thiên hạ, khiến cho những sự tích trước đây

[Trang 6]

Tách câu và Phiên âm
千百年未集之事績遹底于成 . [3b11] thiên bách niên vị tập chi sự tích, duật để vu thành. 天下之人目是編者豁然如覩青天坦然如循大路 . [3b113] Thiên hạ chi nhân mục thị biên giả, khoát nhiên như đổ thanh thiên, thản nhiên như tuần đại lộ. 善者知所激昂惡者知所懲𠬠 . [3b37] Thiện giả tri sở khích ngang, ác giả tri sở trừng một. 推而為脩齊治平之極功綏来動和之大效端在是矣 . [3b46] Suy nhi vi tu tề trị bình chi cực công, tuy lai động hoà chi đại hiệu, đoan tại thị hĩ. 謹序 . [3b61] Cẩn tự. 𠱾 . [3b71] Thời ...	Trang: 3b
Dịch Quốc Ngữ trăm ngàn năm chưa tập hợp lại, nay được hoàn thành. Người trong thiên hạ ai trông thấy sách này đều được tỏ rạng như thấy trời xanh, yên tâm như đi đường cái. Người thiện biết là được khuyến khích, kẻ ác cũng biết là bị răn ngừa. Suy ra mà làm thì công dụng rất mực đối với tu bề trị bình, hiệu quả to lớn trong việc vỗ yên kẻ xa, hành động dàn hoà, đều khởi mối ở đấy cả. Kính cẩn viết tựa.

[Trang 7]

Tách câu và Phiên âm

正和十八年嵗在丁丑仲冬榖日 . [4a*4*1]
Chính Hoà thập bát niên, tuế tại Đinh Sửu, trọng đông, cốc nhật.

Trang: 4a

Dịch Quốc Ngữ

Niên hiệu Chính Hoà thứ 18 [1697] năm Đinh Sửu, trọng đông [tháng 11], ngày lành.

Vâng

[Trang 8]

Tách câu và Phiên âm

奉㫖考編特進金紫榮禄大夫參從刑部尙書知中書監萊山子臣黎僖 . [4b*1*1]
Phụng chỉ khảo biên: Đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Tham tụng, Hình bộ Thượng thư tri Trung thư giám, Lai Sơn tử, thần Lê Hi.
光進慎禄大夫陪從户部右侍郎廉堂男臣阮貴德 . [4b*5*1]
Quang Tiến Thận Lộc đại phu, Bồi tụng, Hộ bộ Hữu thị lang, Liêm Đường nam, thần Nguyễn Quý Đức.
弘信大夫陪從太僕寺卿知侍内書寫兵番臣阮公董 . [4b*7*1]
Hoằng Tín đại phu, Bồi tụng, Thái bộc tự khanh, tri Thị nội thư tả, Binh phiên, thần Nguyễn Công Đổng.
弘信大夫陪從鴻矑寺卿知侍内書寫户 . [4b*9*1]
Hoằng Tín đại phu, Bồi tụng, Hồng lô tự khanh, tri Thị nội thư tả, Hộ ...

Trang: 4b

Dịch Quốc Ngữ

chỉ khảo biên:

-Đặc tiến kim tử Vinh lộc đại phu, Tham tụng, Hình bộ thượng thư tri Trung thư giám, Lai Sơn tử, thần Lê Hy.

-Quang tiến Thuận lộc đại phu, Bồi tụng, Hộ bộ hữu thị lang, Liêm Đường nam, thần Nguyễn Quý Đức.

-Hoằng tín đại phu, Bồi tụng, Thái bộc tự khanh, tri Thị nội thư tả, Binh phiên, thần Nguyễn Công Đổng.

-Hoằng tín đại phu, Bồi tụng, Hồng lô tự khanh, tri Thị nội thư tả, Hộ

[Trang 9]

Tách câu và Phiên âm

番臣武城 . [5a*1*1]
phiên, thần Vũ Thạnh.
弘信大夫陪從奉天府尹知水師臣何宗穆 . [5a*2*1]
Hoằng tín đại phu, Bồi tụng, Phụng Thiên phủ doãn, tri Thuỷ sư, thần Hà Tông Mục.
進功郎陪從吏科級事中知侍内書寫户番臣阮行 . [5a*3*1]
Tiến công lang, Bồi tụng, Lại khoa cấp sự trung, tri Thị nội thư tả, Hộ phiên, thần Nguyễn Hành.
進功郎户科給事中臣阮致中 . [5a*5*1]
Tiến công lang, Hộ khoa cấp sự trung, thần Nguyễn Trí Trung.
進功郎工科給事中臣阮當褒 . [5a*6*1]
Tiến Công lang, Công khoa cấp sự trung, thần Nguyễn Đương Bao.
謹事郎翰林院校理臣阮邁 . [5a*7*1]
Cẩn Sự lang, Hàn lâm viện hiệu lí, thần Nguyễn Mại.
謹事佐郎翰林院校討臣阮湖 . [5a*8*1]
Cẩn sự tá lang, Hàn lâm viện hiệu thảo, thần Nguyễn Hồi.
謹事佐郎翰林院校討臣吳公擢 . [5a*9*1]
Cẩn sự tá lang, Hàn lâm viện hiệu thảo, thần Ngô Công Trạc.

Trang: 5a

Dịch Quốc Ngữ

phiên, thần Vũ Thạnh.

-Hoằng tín đại phu, Bồi tụng, Phụng Thiên phủ doãn, tri Thuỷ sư, thần Hà Tông Mục.

-Tiến công lang, Bồi tụng, Lại khoa cấp sự trung, tri Thị nội thư tả, Hộ phiên, thần Nguyễn Hành.

-Tiến công lang, Hộ khoa cấp sự trung, thần Nguyễn Trí Trung.

-Tiến công lang, Công khoa cấp sự trung, thần Nguyễn Đương Bao.

-Cẩn sự lang, Hàn lâm viện hiệu lý, thần Nguyễn Mại.

-Cẩn sự tá lang, Hàn lâm viện hiệu thảo, thần Nguyễn Hồ.

-Cẩn sự tá lang, Hàn lâm viện hiệu thảo, thần Ngô Công Trạc.

[Trang 10]

Tách câu và Phiên âm

進功郎昭文舘司訓臣陳附翼 . [5b*1*1]
Tiến công lang, Chiêu văn quán ti huấn, thần Trần Phụ Dực.
進功郎昭文舘司訓臣杜公弼 . [5b*2*1]
Tiến Công lang, Chiêu văn quán ti huấn, thần Đỗ Công Bật.
内差特進金紫榮禄大夫司禮監總太監副知侍内書寫兵番寬海侯臣范廷僚奉監謄刊 . [5b*3*1]
Nội sai đặc tiến Kim tử Vinh Lộc đại phu, Tư lễ giám Tổng thái giám, phó tri Thị nội thư tả, Binh phiên, Khoan Hải hầu, thần Phạm Đình Liêu phụng giám đằng san.
内差特進金紫榮禄大夫司禮監同知監事僉知歩兵書寫令史校義侯臣阮成名奉監謄刊 . [5b*6*1]
Nội sai đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Tư lễ giám đồng tri giám sự, Thiêm tri bộ binh thư tả lệnh sử, Hiệu Nghĩa hầu, thần Nguyễn Thành Danh phụng giám đằng san.
内差特進金紫榮禄大夫司禮監左監丞 . [5b*9*1]
Nội sai đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Tư lễ giám tả giám thừa, ...

Trang: 5b

Dịch Quốc Ngữ

-Tiến công lang, Chiêu Văn quán tư huấn, thần Trần Phụ Dực.

-Tiến công lang, Chiêu Văn quán tư huấn, thần Đỗ Công Bật.

-Nội sai đặc tiến kim tử Vinh Lộc đại phu, Tư lễ giám tổng thái gia

[Trang 11]

Tách câu và Phiên âm

珪祥侯臣阮俊堂奉監謄刊 . [6a*1*1]
Khuê Tường hầu, thần Nguyễn Tuấn Đường phụng giám đằng san.
内差特進金紫縈禄大夫司禮監左監丞望祥侯臣吳冠倫奉監謄刊 . [6a*2*1]
Nội sai đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Tư lễ giám tả giám thừa, Vọng Tường hầu, thần Ngô Quán Luân phụng giám đằng san.
特進金紫縈禄大夫少卿副勾 󰧇 将臣吏燿堂子臣吳德勝奉㸔謄寫 . [6a*4*1]
Đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Thiếu khanh, Phó câu kê tướng thần lại, Diệu Đường tử, thần Ngô Đức Thắng phụng khán đằng tả.
副該合将臣吏少卿洪江男臣棃仕勳奉属㸔謄 . [6a*6*1]
Phó cai hợp tướng thần lại, Thiếu khanh, Hồng Giang nam, thần Lê Sĩ Huân phụng thuộc khán đằng.
優中侍内書寫兵番臣髙登朝奉謄 . [6a*8*1]
Ưu trúng thị nội thư tả, Binh phiên, thần Cao Đăng Triều phụng đằng.
優中侍内書寫兵番臣杜公廉奉謄 . [6a*9*1]
Ưu trúng thị nội thư tả, Binh phiên, thần Đỗ Công Liêm phụng đằng.

Trang: 6a

Dịch Quốc Ngữ

Khuê Tường hầu, thần Nguyễn Tuấn Đường phụng giám đằng san.

-Nội sai đặc tiến kim tử Vinh Lộc đại phu, Tư lễ giám tả giám thừa, Vọng Tường hầu, thần Ngô Quán Luân phụng giám đằng san.

-Nội sai đặc tiến kim tử Vinh Lộc đại phu, Thiếu khanh, phó câu kê tướng thần lại, Diệu Đường tử, thần Ngô Đức Thắng phụng khán đằng tả (vâng mệnh trông coi việc viết chữ).

- Phó cai hợp tướng thần lại, Thiếu khanh, Hồng Giang nam, thần Lê Sĩ Huân phụng thuộc khán đằng.

-Ưu trúng thị nội thư tả, Binh phiên, thần Cao Đăng Triều phụng đằng (vâng mệnh viết chữ).

-Ưu trúng thị nội thư tả, Binh phiên, thần Đỗ Công Liêm phụng đằng.

[Trang 12]

Tách câu và Phiên âm

優中侍内書寫水兵番臣鄧有斐奉謄 . [6b*1*1]
Ưu trúng thị nội thư tả, Thuỷ binh phiên, thần Đặng Hữu Phỉ phụng đằng.
優中都吏臣阮有德奉謄 . [6b*2*1]
Ưu trúng Đô lại, thần Nguyễn Hữu Đức phụng đằng.
梓人紅录柳幢等社人奉刊 . [6b*7*1]
Tử nhân Hồng Lục, Liễu Chàng đẳng xã nhân phụng san.