Bài Thơ

哭翁總𧋉

Tác giả: Hồ Xuân Hương

Ngôn ngữ: Nôm

Việt Nam

哭翁總𧋉
Khóc ông tổng Cóc

(胡春香)
(Hồ Xuân Hương)

払𧋉喂払𧋉喂
Chàng Cóc ơi! Chàng Cóc ơi!
妾𤊰緣払固世催
Thiếp bén duyên chàng có thế thôi.
𧓅𰲾坦𡳪徐低𠰚
Nòng nọc đứt đuôi từ đấy nhỉ
𠦳鐄坤贖唒杯𪿙
Nghìn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi.

Ghi chú: Trong nguyên bản, bài thơ này bắt đầu như lời than khóc đám tang của người nông dân, theo kiểu ngày nay người ta vẫn than khóc. Hồ Xuân Hương đang giễu cợt ông chồng chết của mình bằng việc chơi chữ tên ông ta là Cóc. Maurice Durand (L’Oeuvre de la Poétesse Vietnamienne Hồ Xuân Hương [Paris: Adrien-Maisonneuve, 1968], tr. 160) nói rằng câu thứ ba cũng là toàn bộ việc chơi chữ để chỉ ra “mối quan hệ nhục dục không gián đoạn” và gợi ý rằng tất cả những gì họ đã trải qua trong mối quan hệ chồng/hầu thiếp là nhục dục thôi. Việc chơi chữ thêm nữa có thể nằm ở dư âm với cóc vàng, câu nói chỉ ai đó giầu có nhưng lại ngu xuẩn. Rõ ràng, đây là một cuộc hôn nhân vụ lợi. Durand cũng chú thích một câu thơ dư âm thêm nữa trong tục ngữ:
Thà rằng chết mất thì thôi.
Sống còn như cóc bôi vôi lại về.