NHẠC VŨ MỤC MỘ

岳武穆墓

(Mộ Nhạc Vũ Mục)

Tác giả: Nguyễn Du

Thuộc bộ: , Bắc hành tạp lục,

Ngôn ngữ: Hán

Việt Nam

Thời kỳ: Nguyễn

Chánh văn:
岳武穆墓

中原百戰出英雄，
丈八神鎗六石弓。
相府已成三字獄，
軍門猶惜十年功。
江湖處處空南國，
松柏錚錚傲北風。
悵望臨安舊陵廟，
栖霞山在暮煙中。

Dịch âm:
Nhạc Vũ Mục mộ

Trung nguyên bách chiến xuất anh hùng,
Trượng bát thần thương lục thạch cung.
Tướng phủ dĩ thành tam tự ngục,
Quân môn do tích thập niên công.
Giang hồ xứ xứ không Nam quốc,
Tùng bách tranh tranh ngạo bắc phong.
Trướng vọng Lâm An cựu lăng miếu,
Thê Hà sơn tại mộ yên trung.

Dịch nghĩa:
Mộ Nhạc Vũ Mục

Bậc anh hùng xuất hiện trong trăm trận ở Trung Nguyên
Thương thần dài trượng tám, cung nặng sáu thạch
Ở phủ tướng đã khép vào tội “ba chữ”
Nơi ba quân còn tiếc công mười năm chiến đấu
Sông hồ chốn chốn khắp Nam Tống
Cây tùng cây bách hiên ngang trước gió bắc
Buồn trông lăng miếu cũ ở Lâm An
Núi Thê Hà chìm trong khói chiều

Nhạc Vũ Mục: tức Nhạc Phi 岳飛, người thời Nam Tống 南宋. Lúc bấy giờ trong triều đình Nam Tống có hai phe, phe Tần Cối chủ hoà với Kim, phe Nhạc Phi chủ trương đánh Kim. Sau mười năm xây dựng lực lượng, Nhạc Phi đem quân tiến đánh quân Kim thì Tần Cối 秦檜 mạo lệnh vua gọi về, bỏ ngục rồi giết chết. Vũ Mục là tên thuỵ được truy tặng. Ở Tây Hồ, Hàng Châu (Chiết Giang) về sau có mộ Nhạc Phi, lại có tượng vợ chồng Tần Cối quỳ phía trước.

Cùng tác giả Nguyễn Du

Lạng Sơn đạo trung - 諒山道中 (Trên đường đi Lạng Sơn)
Giang đình hữu cảm - 江亭有感 (Cảm tác ở đình bên sông)
Cựu Hứa Đô - 舊許都 (Hứa Đô cũ)
Ngẫu hứng kỳ 5 - 偶興其五
Sơn Đường dạ bạc - 山塘夜泊 (Đêm đậu thuyền ở Sơn Đường)
Hoàng hà - 黃河 (Sông Hoàng Hà)
Mạn hứng kỳ 1 - 漫興其一
Thương Ngô mộ vũ - 蒼梧暮雨 (Mưa chiều ở Thương Ngô)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 08 - 蒼梧竹枝歌其八 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 08)
Vãn há Đại Than, tân lạo bạo trướng, chư hiểm câu thất - 晚下大灘新潦暴漲諸險俱失 (Thuyền xuôi ghềnh Đại Than, nước lũ dâng cao, ngập cả những chỗ hiểm trở)
Long thành cầm giả ca - 龍城琴者歌 (Chuyện người gảy đàn ở Thăng Long)
Đồ trung ngẫu hứng - 途中偶興 (Ngẫu hứng giữa đường)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 11 - 蒼梧竹枝歌其十一 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 11)
Hán Dương vãn diểu - 漢陽晚眺 (Ngắm cảnh chiều ở Hán Dương)
Tạp ngâm kỳ 3 - 雜吟其三
Đồng Tước đài - 銅雀臺 (Đài Đồng Tước)
Thăng Long kỳ 1 - 昇龍其一
Tam Liệt miếu - 三烈廟 (Miếu ba liệt nữ)
Mộng đắc thái liên kỳ 1 - 夢得採蓮其一 (Mộng thấy hái sen kỳ 1)
Sơn thôn - 山村 (Xóm núi)
Sở kiến hành - 所見行 (Những điều trông thấy)
Vinh Khải Kỳ thập tuệ xứ - 榮棨期拾穗處 (Nơi Vinh Khải Kỳ mót lúa)
Điệp tử thư trung - 蝶死書中 (Bướm chết trong sách)
Vĩnh Châu Liễu Tử Hậu cố trạch - 永州柳子厚故宅 (Nhà cũ của Liễu Tử Hậu ở Vĩnh Châu)
Sở vọng - 楚望 (Trông vời đất Sở)
Đề Đại Than Mã Phục Ba miếu - 題大灘馬伏波廟 (Đề miếu Mã Phục Ba ở Đại Than)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 13 - 蒼梧竹枝歌其十三 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 13)
Yển Thành Nhạc Vũ Mục ban sư xứ - 郾城岳武穆班師處 (Nơi Nhạc Vũ Mục rút quân ở Yển Thành)
Ninh Minh giang chu hành - 寧明江舟行 (Đi thuyền trên sông Ninh Minh)
Tương Âm dạ - 湘陰夜 (Đêm ở Tương Âm)
Kỳ lân mộ - 騏麟墓 (Mộ kỳ lân)
Đăng Nhạc Dương lâu - 登岳陽樓 (Lên lầu Nhạc Dương)
Há than hỷ phú - 下灘喜賦 (Tả nỗi mừng khi xuống thác)
Mộng đắc thái liên kỳ 2 - 夢得採蓮其二 (Mộng thấy hái sen kỳ 2)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 07 - 蒼梧竹枝歌其七 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 07)
Thất thập nhị nghi trủng - 七十二疑冢 (Bảy mươi hai ngôi mộ giả)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 02 - 蒼梧竹枝歌其二 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 02)
Y nguyên vận ký Thanh Oai Ngô Tứ Nguyên - 依元韻寄青威吳四元 (Hoạ bài gửi ông Ngô Tứ Nguyên ở Thanh Oai)
Minh giang chu phát - 明江舟發 (Thuyền ra đi trên sông Minh)
Đông lộ - 東路 (Đường qua hướng đông)
Thăng Long kỳ 2 - 昇龍其二
Lỗi Dương Đỗ Thiếu Lăng mộ kỳ 2 - 耒陽杜少陵墓其二 (Mộ Đỗ Thiếu Lăng ở Lỗi Dương kỳ 2)
Trấn Nam Quan - 鎮南關
Từ Châu đê thượng vọng - 徐州堤上望 (Đứng trên đê Từ Châu nhìn ra)
Thu nhật ký hứng - 秋日寄興 (Ngày thu chép hứng)
Hoàng Sào binh mã - 黃巢兵馬 (Nơi Hoàng Sào đóng binh mã)
Phúc Thực Đình - 復實亭 (Trả lời anh Thực Đình)
Ký Huyền Hư tử - 寄玄虛子
Tạp ngâm (Đạp biến thiên nha hựu hải nha) - 雜吟（踏遍天涯又海涯） (Tạp ngâm (Chân mây góc bể dạo qua rồi))
Độ Phú Nông giang cảm tác - 渡富農江感作 (Qua sông Phú Nông cảm tác)