Á PHỤ MỘ

亞父墓

(Mộ Á Phụ)

Tác giả: Nguyễn Du

Thuộc bộ: , Bắc hành tạp lục,

Ngôn ngữ: Hán

Việt Nam

Thời kỳ: Nguyễn

Chánh văn:
亞父墓

眼看霸上五雲浮，
汲汲方圖一擊謀。
但得此心無負楚，
不知天命已歸劉。
伯圖泯滅千年後，
古墓荒涼三尺秋。
多少一心忠所事，
每為天下笑其愚。

Dịch âm:
Á Phụ mộ

Nhãn khan Bá Thượng ngũ vân phù,
Cấp cấp phương đồ nhất kích mưu.
Đãn đắc thử tâm vô phụ Sở,
Bất tri thiên mệnh dĩ quy Lưu.
Bá đồ mẫn diệt thiên niên hậu,
Cổ mộ hoang lương tam xích thu.
Đa thiểu nhất tâm trung sở sự,
Mỗi vi thiên hạ tiếu kỳ ngu.

Dịch nghĩa:
Mộ Á Phụ

Mắt đã trông thấy mây năm sắc nổi trên đất Bá Thượng
Mà còn nhất định gấp rút lo mưu chước đánh kẻ thù
Lòng này chỉ mong khỏi phụ nước Sở
Chẳng cần biết mệnh trời đã về họ Lưu
Sau nghìn năm nghiệp bá đã tan tành
Ngôi mộ cổ ba thước lạnh lẽo trong khí thu hoang lạnh
Bao kẻ một lòng trung với người mình phụng sự
Thường làm cho thiên hạ cười rằng ngu

Á Phụ: dưới cha một bậc, cũng như chú, tiếng tôn xưng Phạm Tăng 范增. Phạm Tăng giúp Hạng Vũ 項羽 dựng nghiệp bá. Hạng Vũ kính trọng như cha chú, thường gọi là Á Phụ. Trong bữa yến tại Hồng Môn, Phạm Tăng khuyên Hạng Vũ giết Lưu Bang 劉邦 để trừ hậu hoạ. Hạng Vũ không nghe, sau lại nghe bọn phản gián, đem lòng nghi kỵ, tước bỏ hết quyền hành của Phạm Tăng. Phạm Tăng giận bỏ về, đến Bành Thành bị ưng thư nơi hậu bối, không chữa khỏi phải chết.

Cùng tác giả Nguyễn Du

Hàm Đan tức sự - 邯鄲即事 (Tức cảnh Hàm Đan)
Đồng Lung giang - 同籠江 (Sông Đồng Lung)
Thăng Long kỳ 1 - 昇龍其一
Kê Khang cầm đài - 嵇康琴臺 (Đài gảy đàn của Kê Khang)
Đại tác cửu thú tư quy kỳ 1 - 代作久戍思歸其一 (Làm thay người đi thú lâu năm mong được về kỳ 1)
Vương thị tượng kỳ 1 - 王氏像其一 (Tượng Vương thị kỳ 1)
Ngẫu hứng - 偶興 (Ngẫu hứng)
Quế Lâm công quán - 桂林公館 (Công quán Quế Lâm)
Dao vọng Càn Hải từ - 遙望乾海祠 (Xa trông đền Càn Hải)
Lưu Linh mộ - 劉伶墓 (Mộ Lưu Linh)
Thất thập nhị nghi trủng - 七十二疑冢 (Bảy mươi hai ngôi mộ giả)
Độ Hoài hữu cảm Văn thừa tướng - 渡淮有感文丞將 (Qua sông Hoài nhớ Văn thừa tướng)
Mộng đắc thái liên kỳ 5 - 夢得採蓮其五 (Mộng thấy hái sen kỳ 5)
Hán Dương vãn diểu - 漢陽晚眺 (Ngắm cảnh chiều ở Hán Dương)
Tân thu ngẫu hứng - 新秋偶興 (Đầu thu tình cờ hứng bút)
Thanh minh ngẫu hứng - 清明偶興 (Tiết thanh minh ngẫu hứng)
Lỗi Dương Đỗ Thiếu Lăng mộ kỳ 2 - 耒陽杜少陵墓其二 (Mộ Đỗ Thiếu Lăng ở Lỗi Dương kỳ 2)
Ngẫu đắc - 偶得 (Ngẫu nhiên làm)
Hoàng Hạc lâu - 黃鶴樓 (Lầu Hoàng Hạc)
Mạc phủ tức sự - 幕府即事 (Trạm nghỉ chân tức sự)
Độc Tiểu Thanh ký - 讀小青記 (Đọc chuyện nàng Tiểu Thanh)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 13 - 蒼梧竹枝歌其十三 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 13)
Độ Linh giang - 渡靈江 (Qua đò sông Gianh)
Lạng thành đạo trung - 諒城道中 (Trên đường đi Lạng thành)
Khai song - 開窗 (Mở cửa sổ)
Liễu Hạ Huệ mộ - 柳下惠墓 (Mộ Liễu Hạ Huệ)
Thương Ngô tức sự - 蒼梧即事 (Tức cảnh ở Thương Ngô)
Văn tế thập loại chúng sinh - Văn tế thập loại chúng sinh (Văn tế chiêu hồn)
U cư kỳ 2 - 幽居其二 (Ở nơi u tịch kỳ 2)
Ngẫu đề công quán bích kỳ 2 - 偶題公館壁其二 (Tình cờ đề vách công quán kỳ 2)
Tín Dương tức sự - 信陽即事 (Viết ở Tín Dương)
Sở vọng - 楚望 (Trông vời đất Sở)
Đăng Nhạc Dương lâu - 登岳陽樓 (Lên lầu Nhạc Dương)
Thôn dạ - 村夜 (Đêm trong xóm)
Tặng nhân - 贈人 (Tặng người)
Giáp Thành Mã Phục Ba miếu - 夾城馬伏波廟 (Miếu thờ Mã Phục Ba ở Giáp Thành)
Tự thán kỳ 2 - 自嘆其二 (Than thân kỳ 2)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 01 - 蒼梧竹枝歌其一 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 01)
Đào Hoa đàm Lý Thanh Liên cựu tích - 桃花潭李青蓮舊跡 (Dấu tích cũ của Lý Thanh Liên ở đầm Đào Hoa)
Hành lạc từ kỳ 2 - 行樂詞其二 (Bài thơ tận hưởng cuộc sống 2)
Vọng Quan Âm miếu - 望觀音廟 (Trông lên miếu Quan Âm)
Mộng đắc thái liên kỳ 3 - 夢得採蓮其三 (Mộng thấy hái sen kỳ 3)
Độ Long Vĩ giang - 渡龍尾江 (Đò Sông Vĩ Giang)
Ức gia huynh - 憶家兄 (Nhớ anh)
Ký giang bắc Huyền Hư tử - 寄江北玄虛子
Âu Dương Văn Trung Công mộ - 歐陽文忠公墓 (Mộ ông Âu Dương Văn Trung)
Từ Châu dạ - 徐州夜 (Đêm ở Từ Châu)
Thu chí (Tứ thì hảo cảnh vô đa nhật) - 秋至（四時好景無多日） (Thu sang (Bốn mùa cảnh đẹp được bao ngày))
Đế Nghiêu miếu - 帝堯廟 (Miếu Đế Nghiêu)
Tống Ngô Nhữ Sơn công xuất Nghệ An - 送吳汝山公出乂安 (Tiễn ông Ngô Nhữ Sơn ra làm hiệp trấn Nghệ An)