THÀNH HẠ KHÍ MÃ

城下棄馬

(Ngựa bỏ chân thành)

Tác giả: Nguyễn Du

Thuộc bộ: , Làm quan ở Quảng Bình (1809-1812),

Ngôn ngữ: Hán

Việt Nam

Thời kỳ: Nguyễn

Chánh văn:
城下棄馬

誰家老馬棄城陰，
毛暗皮乾瘦不禁。
石壘秋寒經草短，
沙場日暮陣雲深。
饑來不作求人態，
老去終懷報國心。
耐得風霜全爾性，
莫教羈縶再相侵。

Dịch âm:
Thành hạ khí mã

Thuỳ gia lão mã khí thành âm,
Mao ám bì can sấu bất câm.
Thạch luỹ thu hàn kinh thảo đoản,
Sa trường nhật mộ trận vân thâm.
Cơ lai bất tác cầu nhân thái,
Lão khứ chung hoài báo quốc tâm.
Nại đắc phong sương toàn nhĩ tính,
Mạc giao ky trập tái tương xâm.

Dịch nghĩa:
Ngựa bỏ chân thành

Con ngựa già nhà ai bỏ dưới bóng thành ?
Lông nám da gô gầy không thể tả
Nơi thạch lũy thu lạnh, lối cỏ cằn cỗi
Chốn sa trường trời chiều, lớp mây dày dặc
Bụng đói, không học thói cầu cạnh người
Tuổi già, vẫn giữ lòng mong đền ơn nước
Chịu được phong sương, trọn tánh trời
Chớ để cương dàm phạm vào thân một lần nữa

Cùng tác giả Nguyễn Du

Đạo ý - 道意 (Nói ý mình)
Ngộ gia đệ cựu ca cơ - 遇家弟舊歌姬 (Gặp lại người ca cơ cũ của em)
Đào Hoa dịch đạo trung kỳ 1 - 桃花驛道中其一 (Trên đường đến trạm Đào Hoa kỳ 1)
Ngẫu hứng kỳ 4 - 偶興其四
Dạ toạ - 夜坐 (Ngồi trong đêm)
Dao vọng Càn Hải từ - 遙望乾海祠 (Xa trông đền Càn Hải)
Chu hành tức sự - 舟行即事 (Đi thuyền hứng viết)
Mạn hứng kỳ 1 - 漫興其一
Văn tế Trường Lưu nhị nữ
Quế Lâm Cù Các Bộ - 桂林瞿閣部 (Ông Cù Các Bộ ở Quế Lâm)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 08 - 蒼梧竹枝歌其八 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 08)
Quá Thiên Bình - 過天平 (Qua sông Thiên Bình)
Tỉ Can mộ - 比干墓 (Mộ Tỉ Can)
Thái Bình thành hạ văn xuy địch - 太平城下聞吹笛 (Bên ngoài thành Thái Bình, nghe tiếng sáo thổi)
Lạn Tương Như cố lý - 藺相如故里 (Làng cũ của Lạn Tương Như)
Tô Tần đình kỳ 2 - 蘇秦亭其二 (Đình Tô Tần kỳ 2)
Hàm Đan tức sự - 邯鄲即事 (Tức cảnh Hàm Đan)
Hoàng Sào binh mã - 黃巢兵馬 (Nơi Hoàng Sào đóng binh mã)
Vọng Tương Sơn tự - 望湘山寺 (Ngắm cảnh chùa Tương Sơn)
Nễ giang khẩu hương vọng - 瀰江口鄉望 (Ở cửa sông Ròn nhìn về phía quê)
Thất thập nhị nghi trủng - 七十二疑冢 (Bảy mươi hai ngôi mộ giả)
Đào Hoa dịch đạo trung kỳ 2 - 桃花驛道中其二 (Trên đường đến trạm Đào Hoa kỳ 2)
Á Phụ mộ - 亞父墓 (Mộ Á Phụ)
Từ Châu dạ - 徐州夜 (Đêm ở Từ Châu)
Thu nhật ký hứng - 秋日寄興 (Ngày thu chép hứng)
Sơn thôn - 山村 (Xóm núi)
Điệu khuyển - 悼犬 (Điếu con chó chết)
Thương Ngô mộ vũ - 蒼梧暮雨 (Mưa chiều ở Thương Ngô)
Trấn Nam Quan - 鎮南關
Đồng Tước đài - 銅雀臺 (Đài Đồng Tước)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 05 - 蒼梧竹枝歌其五 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 05)
Hoàng Mai kiều vãn diểu - 黃梅橋晚眺 (Chiều đứng trên cầu Hoàng Mai ngắm cảnh)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 01 - 蒼梧竹枝歌其一 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 01)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 02 - 蒼梧竹枝歌其二 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 02)
Biệt Nguyễn đại lang kỳ 3 - 別阮大郎其三 (Từ biệt anh Nguyễn kỳ 3)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 12 - 蒼梧竹枝歌其十二 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 12)
Sơ nguyệt - 初月 (Trăng non)
Hàn Tín giảng binh xứ - 韓信講兵處 (Chỗ Hàn Tín luyện quân)
Tự thán kỳ 2 - 自嘆其二 (Than thân kỳ 2)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 15 - 蒼梧竹枝歌其十五 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 15)
Hoạ Hải Ông Đoàn Nguyễn Tuấn “Giáp Dần phụng mệnh nhập Phú Xuân kinh, đăng trình lưu biệt Bắc Thành chư hữu” chi tác - 和海翁段阮俊甲寅奉命入富春京登程留別北城諸友之作 (Hoạ vần bài thơ “Năm Giáp Dần vâng mệnh vào kinh Phú Xuân, lúc lên đường, lưu biệt các bạn ở Bắc Thành” của Đoàn Nguyễn Tuấn hiệu Hải Ông)
Vương thị tượng kỳ 2 - 王氏像其二 (Tượng Vương thị kỳ 2)
Há than hỷ phú - 下灘喜賦 (Tả nỗi mừng khi xuống thác)
Yển Thành Nhạc Vũ Mục ban sư xứ - 郾城岳武穆班師處 (Nơi Nhạc Vũ Mục rút quân ở Yển Thành)
Đồng Lư lộ thượng dao kiến Sài Sơn - 同廬路上遙見柴山 (Trên đường Đồng Lư, xa thấy núi Thầy)
Thuỷ Liên đạo trung tảo hành - 水連道中早行 (Đi sớm trên đường Thuỷ Liên)
Nhạc Vũ Mục mộ - 岳武穆墓 (Mộ Nhạc Vũ Mục)
Ngẫu đề công quán bích kỳ 1 - 偶題公館壁其一 (Tình cờ đề vách công quán kỳ 1)
Vĩnh Châu Liễu Tử Hậu cố trạch - 永州柳子厚故宅 (Nhà cũ của Liễu Tử Hậu ở Vĩnh Châu)
Bùi Tấn Công mộ - 裴晉公墓 (Mộ Bùi Tấn Công)