MẠNH TỬ TỪ CỔ LIỄU

孟子祠古柳

(Cây liễu cổ trước đền thờ Mạnh Tử)

Tác giả: Nguyễn Du

Thuộc bộ: , Bắc hành tạp lục,

Ngôn ngữ: Hán

Việt Nam

Thời kỳ: Nguyễn

Chánh văn:

孟子祠古柳

吾聞天池之濆有龍夭矯，
今之畫圖無略肖。
風雨一夜飛下來，
化為亞聖宮門柳。
此柳渾全百十圍，
養成大物非一時。
雨露天意獨滋潤，
鬼神暗中相扶持。
枝柯落落老益壯，
歲月悠悠深不知。
左蟠右轉當大道，
過客不敢攀其枝。
蔥蔥鬱鬱抱元氣，
天下斯文其在斯。
鄉人支以二石柱，
石柱既深根愈固。
不同凡卉小春秋，
半畝風煙自今古。
灝然之氣非尋常，
大樹應與天齊壽。

Dịch âm

Mạnh Tử từ cổ liễu

Ngô văn thiên trì chi phần hữu long yêu kiểu,
Kim chi hoạ đồ vô lược tiếu.
Phong vũ nhất dạ phi há lai,
Hoá vi á thánh cung môn liễu.
Thử liễu hồn toàn bách thập vi,
Dưỡng thành đại vật phi nhất thì.
Vũ lộ thiên ý độc tư nhuận,
Quỷ thần ám trung tương phù trì.
Chi kha lạc lạc lão ích tráng,
Tuế nguyệt du du thâm bất tri.
Tả bàn hữu chuyển đương đại đạo,
Quá khách bất cảm phan kỳ chi.
Thông thông uất uất bão nguyên khí,
Thiên hạ tư văn kỳ tại ti (tư).
Hương nhân chi dĩ nhị thạch trụ,
Thạch trụ ký thâm căn dũ cố.
Bất đồng phàm huỷ tiểu xuân thu,
Bán mẫu phong yên tự kim cổ.
Hạo nhiên chi khí phi tầm thường,
Đại thụ ưng dữ thiên tề thọ.

Dịch nghĩa:

Cây liễu cổ trước đền thờ Mạnh Tử

Truyền rằng ao trời có rồng uốn khúc
Sao bức họa thời nay chẳng giống
Một đêm mưa gió rồng giáng trần
Hòa thành cây liễu đền Thánh nhân
Thân liễu lớn trọn trăm vòng tay
Lớn to đâu phải há một ngày
Ý trời mưa thuận làm tươi tốt
Quỷ thần trong cũng phụ trợ ngầm
Sum suê cành lá già càng cứng
Lâu năm không biết tự bao giờ
Uốn quanh tả hữu kề đường cái
Khách qua đường chẳng dám níu cành
Um tùm rậm rạp ủ nguyên khí
Vốn liếng văn đời tại nơi đây
Hai trụ đá do dân làng dựng
Đá càng sâu gốc liễu càng bền
Hơn hẳn cây vài năm sống sót
Tản ra nửa mẫu từ thuở xưa
Hạo nhiên cái khí chẳng tầm thường
Cây lớn sống mãi ngang tuổi trời.

Bản dịch của (Không rõ).

Mạnh Tử: người nước Trâu, phía nam tỉnh Sơn Đông ngày nay. Ông đi khắp các nước tề, Lương, Tống, Đằng, lúc già lại về nước, cùng với học trò làm sách Mạnh Tử. Đền thờ Mạnh Tử nói đây là ở Sơn Đông.

Cùng tác giả Nguyễn Du

Tạp ngâm kỳ 1 - 雜吟其一
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 15 - 蒼梧竹枝歌其十五 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 15)
Sở Bá Vương mộ kỳ 2 - 楚霸王墓其二 (Mộ Sở Bá Vương kỳ 2)
Ngẫu hứng - 偶興 (Ngẫu hứng)
Giản Công bộ chiêm sự Trần kỳ 1 - 柬工部詹事陳其一 (Gửi ông Trần chiêm sự bộ Công kỳ 1)
Dự Nhượng kiều - 豫讓橋 (Cầu Dự Nhượng)
Tín Dương tức sự - 信陽即事 (Viết ở Tín Dương)
Tạp ngâm kỳ 2 - 雜吟其二
Thương Ngô mộ vũ - 蒼梧暮雨 (Mưa chiều ở Thương Ngô)
Khổng tước vũ - 孔雀舞 (Chim công múa)
Quỳnh Hải nguyên tiêu - 瓊海元宵 (Rằm tháng riêng ở Quỳnh Hải)
Vị Hoàng doanh - 渭潢營 (Quân doanh Vị Hoàng)
Tạp ngâm (Bạch vân sơ khởi Lệ Giang thành) - 雜吟（白雲初起麗江城） (Ngâm chơi (Trên thành sông Lệ mây trắng giăng))
Quá Thiên Bình - 過天平 (Qua sông Thiên Bình)
Thu dạ kỳ 2 - 秋夜其二 (Đêm thu kỳ 2)
Ngoạ bệnh kỳ 1 - 臥病其一 (Nằm bệnh kỳ 1)
Y nguyên vận ký Thanh Oai Ngô Tứ Nguyên - 依元韻寄青威吳四元 (Hoạ bài gửi ông Ngô Tứ Nguyên ở Thanh Oai)
Từ Châu đê thượng vọng - 徐州堤上望 (Đứng trên đê Từ Châu nhìn ra)
Dạ hành - 夜行 (Đi đêm)
Thác lời trai phường nón