BẤT MỊ

不寐

(Không ngủ)

Tác giả: Nguyễn Du

Thuộc bộ: , Mười năm gió bụi (1786-1795),

Ngôn ngữ: Hán

Việt Nam

Thời kỳ: Nguyễn

Chánh văn:
不寐

不寐聽寒更，
寒更不肯盡。
關山引夢長，
砧杵催寒近。
廢灶聚蝦蟆，
深堂出蚯蚓。
暗誦天問章，
天高何處問？

Dịch âm:
Bất mị

Bất mị thính hàn canh,
Hàn canh bất khẳng tận.
Quan san dẫn mộng trường,
Châm chử thôi hàn cận.
Phế táo tụ hà mô,
Thâm đường xuất khâu dẫn.
Ám tụng “Thiên vấn” chương,
Thiên cao hà xứ vấn?

Dịch nghĩa:
Không ngủ

Không ngủ nằm nghe tiếng trống canh trong đêm lạnh.
Trong đêm lạnh, trống canh điểm không thôi.
Quan san làm giấc mộng dài thêm,
Tiếng chày nện vải càng giục hơi lạnh đến gần.
Cóc nhái tụ họp quanh bếp,
Giun từ góc sâu trong nhà bò ra.
Thầm đọc bài ca hỏi trời,
Trời cao, biết đâu mà hỏi?

Cùng tác giả Nguyễn Du

Đại tác cửu thú tư quy kỳ 1 - 代作久戍思歸其一 (Làm thay người đi thú lâu năm mong được về kỳ 1)
Lam giang - 藍江 (Sông Lam)
Tạp ngâm kỳ 3 - 雜吟其三
Giang đầu tản bộ kỳ 2 - 江頭散步其二 (Dạo chơi đầu sông kỳ 2)
Vương thị tượng kỳ 2 - 王氏像其二 (Tượng Vương thị kỳ 2)
Thu dạ kỳ 2 - 秋夜其二 (Đêm thu kỳ 2)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 06 - 蒼梧竹枝歌其六 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 06)
Hà Nam đạo trung khốc thử - 河南道中酷暑 (Nắng to trên đường đi Hà Nam)
Giản Công bộ chiêm sự Trần kỳ 2 - 柬工部詹事陳其二 (Gửi ông Trần chiêm sự bộ Công kỳ 2)
Vương thị tượng kỳ 1 - 王氏像其一 (Tượng Vương thị kỳ 1)
Ngoạ bệnh kỳ 1 - 臥病其一 (Nằm bệnh kỳ 1)
Tô Tần đình kỳ 1 - 蘇秦亭其一 (Đình Tô Tần kỳ 1)
Hoàng Châu trúc lâu - 黃州竹樓 (Lầu trúc ở Hoàng Châu)
Tái du Tam Điệp sơn - 再踰三疊山 (Vượt lại đèo Ba Dội)
Lưu biệt cựu khế Hoàng - 留別舊契黃 (Từ biệt bạn cũ họ Hoàng)
Hoạ Hải Ông Đoàn Nguyễn Tuấn “Giáp Dần phụng mệnh nhập Phú Xuân kinh, đăng trình lưu biệt Bắc Thành chư hữu” chi tác - 和海翁段阮俊甲寅奉命入富春京登程留別北城諸友之作 (Hoạ vần bài thơ “Năm Giáp Dần vâng mệnh vào kinh Phú Xuân, lúc lên đường, lưu biệt các bạn ở Bắc Thành” của Đoàn Nguyễn Tuấn hiệu Hải Ông)
Đế Nghiêu miếu - 帝堯廟 (Miếu Đế Nghiêu)
Sơ thu cảm hứng kỳ 1 - 初秋感興其一 (Cảm hứng đầu thu kỳ 1)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 10 - 蒼梧竹枝歌其十 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 10)
Mạnh Tử từ cổ liễu - 孟子祠古柳 (Cây liễu cổ trước đền thờ Mạnh Tử)
Độ Hoài hữu cảm Hoài Âm hầu tác - 渡淮有感淮陰侯作 (Qua sông Hoài nhớ Hoài Âm hầu)
Giang đình hữu cảm - 江亭有感 (Cảm tác ở đình bên sông)
Quế Lâm công quán - 桂林公館 (Công quán Quế Lâm)
Biệt Nguyễn đại lang kỳ 2 - 別阮大郎其二 (Từ biệt anh Nguyễn kỳ 2)
Kê Khang cầm đài - 嵇康琴臺 (Đài gảy đàn của Kê Khang)
Hành lạc từ kỳ 2 - 行樂詞其二 (Bài thơ tận hưởng cuộc sống 2)
Thương Ngô tức sự - 蒼梧即事 (Tức cảnh ở Thương Ngô)
Đông lộ - 東路 (Đường qua hướng đông)
Hoàng Mai đạo trung - 黃梅道中 (Trên đường Hoàng Mai)
Y nguyên vận ký Thanh Oai Ngô Tứ Nguyên - 依元韻寄青威吳四元 (Hoạ bài gửi ông Ngô Tứ Nguyên ở Thanh Oai)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 15 - 蒼梧竹枝歌其十五 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 15)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 04 - 蒼梧竹枝歌其四 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 04)
Nhạc Vũ Mục mộ - 岳武穆墓 (Mộ Nhạc Vũ Mục)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 03 - 蒼梧竹枝歌其三 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 03)
Ngẫu hứng - 偶興 (Ngẫu hứng)
Hoàng hà - 黃河 (Sông Hoàng Hà)
Bùi Tấn Công mộ - 裴晉公墓 (Mộ Bùi Tấn Công)
Tương Âm dạ - 湘陰夜 (Đêm ở Tương Âm)
Dao vọng Càn Hải từ - 遙望乾海祠 (Xa trông đền Càn Hải)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 07 - 蒼梧竹枝歌其七 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 07)
Chu phát - 舟發 (Thuyền ra đi)
Xuân nhật ngẫu hứng - 春日偶興 (Ngẫu hứng ngày xuân)
Tỉ Can mộ - 比干墓 (Mộ Tỉ Can)
Đồ trung ngẫu hứng - 途中偶興 (Ngẫu hứng giữa đường)
Dạ toạ - 夜坐 (Ngồi trong đêm)
Điệu khuyển - 悼犬 (Điếu con chó chết)
Thanh minh ngẫu hứng - 清明偶興 (Tiết thanh minh ngẫu hứng)
Giang đầu tản bộ kỳ 1 - 江頭散步其一 (Dạo chơi đầu sông kỳ 1)
Thương Ngô Trúc chi ca kỳ 12 - 蒼梧竹枝歌其十二 (Ca điệu Trúc chi đất Thương Ngô kỳ 12)
Sở Bá Vương mộ kỳ 1 - 楚霸王墓其一 (Mộ Sở Bá Vương kỳ 1)